Örnek sorular ve "çıkmış sorular" meselesi

Resmî örnek sorular nerede?

Bakanlığın kariyer portalında Örnek Sınav Soruları başlıklı bir sayfa var. Her iki giriş sınavı için ayrı ayrı, üç bölümün de örnek soruları burada yayımlanıyor:

1. Yabancı dilde kompozisyon örnek soruları
2. Türkçe kompozisyon örnek soruları
3. Türkçeden yabancı dile çeviri örnek metinleri

Bunlar indirilecek bir dosya hâlinde değil, doğrudan sayfada duruyor. Hazırlığa başlarken yapılacak ilk işlerden biri bu sayfayı baştan sona okumak — çünkü soruların üslubu, herhangi bir tahminden daha fazla şey anlatıyor.

Ne tür sorular çıkıyor?

Resmî örneklere bakıldığında ortak bir kalıp görünüyor: sorular tek bir olayı sormuyor, bir eğilim hakkında değerlendirme istiyor. Yayımlanmış örneklerde geçen konu başlıkları arasında Asya ülkelerinin uluslararası ilişkilerdeki ağırlığı, uluslararası örgütler ve çok taraflılık, Türkiye'nin dış politikasında çeşitlenme ve Türk dünyası kavramı gibi başlıklar yer alıyor.

Yani soru "Montrö Sözleşmesi hangi yıl imzalandı" biçiminde değil; "şu eğilim sürerken Türkiye'nin konumunu değerlendiriniz" biçiminde. Bu, hazırlığın niçin konu ezberi üzerine değil argüman kurma üzerine oturması gerektiğini de açıklıyor.

Çeviri metinleri

Çeviri bölümünün örnek metinleri resmî dille yazılmış, kurum ve kavram adları taşıyan pasajlar: uluslararası ekonomi kuruluşları, Avrupa Konseyi, bölgesel meselelere ilişkin tutum metinleri. Bunlar aynı zamanda terminolojinin nerede yoğunlaştığını gösteriyor.

Örnek soruyla nasıl çalışılır?

Örnek soruyu okuyup "buna şöyle cevap verirdim" diye düşünmek, çalışma sayılmaz. Kâğıt üzerinde olan ile kafada olan arasındaki fark tam da sınavda ortaya çıkıyor. İşleyen yöntem şu:

1. Süre tutun. Gerçek sınav koşullarını taklit etmeden yazılan metin, sınavda yazacağınız metin değildir.
2. Paragraflar hâlinde yazın. Başlık, alt başlık, madde işareti yok. Çalışma notu biçiminde yazmaya alışırsanız sınavda da öyle yazarsınız.
3. Önce plan çıkarın. Beş dakikalık bir iskelet — tez, iki üç argüman, karşı görüş, sonuç — yazının geri kalanını kurtarır.
4. Bitince bir ölçütle okuyun. Soruyu gerçekten cevaplamış mı; her iddianın arkasında somut bir örnek var mı; karşı görüş paragrafı var mı; sonuç, girişte kurulan iddiayı kapatıyor mu; üslup resmî mi.
5. Aynı soruyu tekrar yazmayın. Geri bildirimi aldıktan sonra yeni bir soruya yazın. İlerleme ancak böyle görünür.

Çeviride yöntem biraz farklı: önce sözlüğe bakmadan çevirin, sonra model çeviriyle karşılaştırın, yanlış karşılık verdiğiniz terimleri ayrı bir listeye alın. Çeviride kaybedilen puanın büyük kısmı dil bilgisinden değil, kurum ve kavram adlarına serbest karşılık üretmekten geliyor.

"Çıkmış sorular" listeleri

İnternette "Dışişleri sınavı çıkmış sorular" başlığıyla dolaşan listeler var. Bunlara karşı temkinli olmakta fayda var; iki nedenle.

Birincisi, kaynak sorunu: bu listelerin çoğu adayların hatırladıklarına dayanıyor ve doğrulanabilir değil. Yanlış hatırlanmış bir soru üzerine kurulan hazırlık, boşa harcanmış zamandır.

İkincisi ve daha önemlisi, bu sınavda geçmiş sorunun tekrar çıkmasının pratik bir değeri yok. Çoktan seçmeli bir sınavda aynı sorunun tekrarı doğrudan puan demektir; burada soru zaten bir başlıktan ibaret ve puanı belirleyen şey o başlığa yazdığınız metin. Geçen yılki soruyu bilmek, o soruya iyi bir kompozisyon yazabilmenizi sağlamıyor.

Sık sorulanlar